Üreme Güçlüğü (İnfertilite) Kısırlık

Üreme Güçlüğü (İnfertilite) Kısırlık


KADINLAR İLE İLGİLİ NEDENLER

Doğrudan ve dolaylı nedenler söz konusudur. Doğrudan nedenler:

Yumurtlama düzensizlikleri veya yumurtlamanın olmayışı (beyindeki  hipotalamus, hipofiz bezleri, böbrek üstü bezi, tiroid bezi ve yumurtalıkların bozuklukları sonucu olabilir).



GENİTAL ORGANLARDA ANORMALLİKLER

Rahim ağzının kısmen veya tamamen kapalı olması (infeksiyon, dış gebelik) Rahmin doğuştan şekil bozuklukları. Çift rahim, rahim içi perde olması Rahim ağzının salgısının kalitesinin bozulması (infeksiyon, hormonal veya tedavi sonucu (konizasyon) Tüplerin tıkanmış olması (infeksiyon) Özel bazı hastalıklar (Polikistik over sendromu, Endometriozis) Polikistik over sendromu (yumurtalıkların çok sayıda, minik yumurta kesecikleri oluşturduğu klinik tablo) Endometriozis (mekanik üreme güçlüğüne sebep olmasının yanısıra salgıladığı bazı maddeler sonucunda yumurta, sperm ve embryolara zarar verebilen bir hastalıktır) Genetik anormali, bu durumda genetik testler istenmeli (karyotip) Hormonal nedenler (örneğin süt hormonunun yüksek olması veya tiroid bezi bozuklukları) Bağışıklıkla ilgili üreme güçlüğü (Yumurta veya sperm hücresine karşı bağışıklık oluşması) Doğrudan nedenler;

  • Yaş
  • Kilo artışı
  • Sigara, alkol gibi infertiliteye sebep olabilir


Kısırlık (infertilite) Nedir?

Kısırlık (infertilite) çiftlerin düzenli ve korunmasız ilişkiye girmelerine rağmen 1 yıl içinde gebeliğin gerçekleşmemesi olarak tanımlanır.





ERKEKLER İLE İLGİLİ NEDENLER

Erkeğe bağlı üreme güçlüğü, toplam olguların %21'ini teşkil eder. Meni birçok salgı bezinin (prostat gibi) salgısından oluşan şeffaf bir sıvıdır ve içerisinde milyonlarca sperm hücresi bulunur. Sperm tahlilini değerlendirirken birçok parametreye bakılmaktadır. Sperm hacmi, akışkanlığı (viskozitesi), sayısı, hareketliliği ve şekil bozukluğu. Spermin yapısal anormallikleri 3 kategoride incelenebilir

  • Baş anormaliliği
  • Boyun anormalliği
  • Kuyruk anormalliği

Bu değerlendirmelerde çeşitli kriterler kullanılagelmiştir. Bu nedenle de merkezler arasında tahlil raporları değişkenlik gösterebilmektedir. Üremeye yardımcı tedaviler sırasında sperm değişik tekniklerle elde edilebilir. Sperm hücreleri normalde özel hazırlanmış sperm odalarında mastürbasyonla ile elde edilir. Bazı durumlarda ise sperm hücrelerini elde etmek için müdahale gerekebilir. Azospermi dediğimiz, menide hiç sperm hücresinin bulunmadığı durumlarda küçük bir cerrahi işlem ile sperm elde etmek mümkün olabilmektedir. Mikrocerrahi işlemle testiste küçük insizyon açarak mikroskop altında sağlıklı dokulardan sperm çıkartılabilir (TESE). Bazen retrograd ejakülasyon dediğimiz durumlarda sperm normal kanala değil ters yönde, mesaneye doğru gider. Bu durumda, sperm hücreleri, idrar örneği içinden elde edilebilir. 



İNFERTİLİTE İLE İLGİLİ ERKEĞE AİT NEDENLERİnfertilite İle İlgili Erkeğe Ait Nedenler

Enfeksiyon (örneğin kabakulak) sonucunda testis fonksiyonu etkilenerek üreme güçlüğüne sebep olabilir. İnmemiş testis ve testislerin yüksekte bulunması Varis (varikosel): Testis damarlarının genişlemesi sonucu testis fonksiyonu etkilenebilir. Sperme karşı bağışıklık gelişmesi (antisperm antikor). Doğuştan genetik ve kromozomal anormaliler de erkeklerde üreme güçlüğüne neden olabilir.



ERKEK HASTALARDAN HORMON İSTENMESİ

Spermin az salgılanması veya hiç salgılanmaması durumlarda bazı hormon tetkikleri istenebilir. Bu hormonlardan en önemli iki tanesi FSH (beyinden salgılanan uyarıcı hormon) ve testosterone (erkeklik hormone)’dur. Eğer sorun testislerden kaynaklanıyorsa FSH değerleri genellikle normalin üzerinde olur. Ancak bazen beyinden hormon salgılanmadığı için sperm üretilemez, bu durumda FSH değerleri normalin altında seyreder.



ERKEK HASTALARDAN KARYORTİPC (KROMOZOM ANALİZİ) İSTENMESİ

Spermi olmayan veya az sperm salgısı olan hastalarda bazen kromozom anormaliliği söz konusu olabilir. Bu nedenle bu tür olgularda kromozom tayini ve Y kromozomunun bazı bölümlerinde mikrodelesyon dediğimiz kromozom kusurları olabilir. Genetik geçişli hastalık saptansa bile tedavi şeklini değiştirmemekte, ancak işlemin başarısı hakkında ve doğacak olan bebeğe gereken testlerin yapılıp yapılmaması konusunda fikir verebilmektedir. Sperm hücresi olgunlaşma sürecinde birçok aşamadan geçmektedir. Sperm olmayan ve ameliyat önerilen hastalarda bazen olgunlaşmamış sperm hücresi (spermatid) saptanır.  

Mikroinjeksiyon için olgunlaşmamış sperm kullanılması konusunda da çalışmalar mavcut olup, sonuçlar halihazırda dünya genelinde başarılı değildir.



HEM KADIN HEMDE ERKEKLER İLE İLGİLİ NEDENLER

Çiftlerin %40'ında infertilite nedeni hem kadına hem erkeğe aittir. Bu grup en zor grup, çünkü hem erkeği hem de kadını aynı anda tedavi görmesi gerekir. Örneğin Yumurtlama bozukluğu ve spermin yapı bozukluğu ve benzeri durumlar.



AÇIKLANAMAYAN İNFERTİLİTE

Standart araştırmalarda ne erkekte ne de kadında infertiliteye neden olabilecek bir sorun saptanamadığı durumlarda bu tanı konur. Bunun anlamı, infertilitenin altında herhangi bir neden olmadığı değil, sebebin ortaya konamadığıdır. İnfertil çiftlerin %10-15'inde açıklanamayan infertilite söz konusudur. Açıklanamayan infertilite olgularını değerlendirirken ya da tedavi ederken infertilite süresi ve özellikle bayanın yaşı önem gösterir. Genç çiftlerin her ay için doğal yolla (kendiliğinden) gebelik elde etme şansı %20'dir. Bununla birlikte, 3 yıldan uzun bir süredir infertil olan çiftlerde bu oran %1-2'dir. Yaşlanma süreci ile birlikte (özellikle kadının yaşı 35'ten büyükse), üreme kapasitesi azalmakta ve düşük riski artmaktadır.